شهید احمد سوداگر باور داشت که تاریخ، هرچقدر هم دقیق و پرجزئیات نوشته شود، باز نمیتواند حق مجاهدان را ادا کند. او میگفت: «تاریخ بسیار ضعیف است که بتواند حق این بچهها را ادا کند و تعریف خاصی از روحیات و حالات آنها را بیان نماید.» شاید بتوان اینطور معنا کرد که این سخن نهتنها دربارهی رزمندگان دفاع مقدس ایران، بلکه دربارهی همهی آنان است که برای حق طلبی در مقابل ظلم تا پای جان ایستادند؛ از سنگرهای خرمشهر تا جای جای نقاط جهان، از صدر اسلام تا کنون
تاریخ میتواند از جنگها بگوید، از عملیاتها، از پیروزی و شکست، اما نمیتواند عمق دلهایی را بنویسد که با ایمان میتپیدند. نمیتواند لحظهای را تصویر کند که جوانی در میان آتش و دود، قرآن را بر سینهاش میفشارد یا در زیر بمباران، لبخند میزند. رزمندگانِ جبهههای حق، چه در ایران باشند و چه در دیگر نقاط فراتر از روایت تاریخاند؛ چون با روح خود جنگیدند، نه با حساب و منطق زمین.
شهید سوداگر این را خوب میدانست؛ او رزمندهای بود که از نزدیک لمس کرده بود معنای ایمان در میدان را. همان ایمانی که امروز در چهرهی جوانان مجاهد دیده می شود. همان اشک و لبخند، همان آرامش میان آتش. تاریخ نمیتواند بنویسد که چطور کودکی در غزه با دستان کوچک خود، پرچم مقاومت را بالا میبرد؛ همانطور که نتوانست بنویسد رزمندهی ایرانی چگونه با وضو و دل پاک به میدان مین رفت.
روح مشترکی در همهی اینها جاری است؛ روح ایمان، آزادگی و عشق به خدا. آنچه این مجاهدان را ماندگار کرده، سلاحشان نیست، بلکه باورشان است. تاریخ میتواند رقم بزند که کِی جنگ آغاز شد و کِی پایان یافت، اما نمیتواند بنویسد که ایمان چگونه از میان خاک و خون، دوباره قد کشید.
از منظر شهید حاج احمد سوداگر آنچه از رزمندگان باقی مانده، فقط خاطره نیست، بلکه حقیقتی زنده است که هر روز در قلبها تپش دارد. همان نوری که در جبهههای جنوب ایران شعله کشید، امروز در حق طلبی و ظلم ستیزی نیز در دیگر آزادی خواهان نیز میدرخشد. هر دو از یک سرچشمهاند؛ از ایمان به خدا، از غیرت در برابر ظلم، و از عشق به آزادی انسان.
تاریخ، با همهی ادعاهایش، در برابر روح این مردان کوچک میشود. چون آنها در زمان نمیگنجند؛ آن ها بودند که تاریخ را ساختند نه محدود به خاکاند و نه به نسل. آنها از جنسی دیگرند، از نور و یقین. و هیچ مورخی، هر قدر توانا، نمیتواند اشک آن مادری که پسرش را در راه خدا فدا کرده را تشریح کند.
این همان چیزی است که شهید احمد سوداگر میخواست بگوید: تاریخ نمیتواند روح آنها را درک کند، چون آنها از زمانه خود جلوتر بودند. آنها مسیر تاریخ را تغییر دادند؛ آنها به تاریخ معنا دادند و تا وقتی این روح در جهان جاری است، ظلم هرگز پیروز نخواهد شد. چون دلهای آسمانی، هرچند در خاک دفن شوند، باز از آسمان میدرخشند.

