شهدای تاریخ اسلام از ابتدا تاکنون و در تمامی جبهه ها همگی ستاره هایی هستند از سپاه ایمان که در بلندای آسمان از شلمچه تا کربلا و سوریه و غزه در یک آسمان میدرخشند. یکی با خونش زمین را بیدار کرد، و دیگری با کلامش وجدان جهان را. همگی در مسیری گام نهادند که شهید احمد سوداگر آن را چنین توصیف کرد: «تاریخ بسیار ضعیف است که بتواند حق این مردان را ادا کند و تعریف خاصی از روحیات و حالات آنها را توصیف کند.»
این جمله، چکیدهی همهی آن چیزی است که سیر مجاهدت و ایثار آن را معنا می کند. تاریخ، میتواند نام رزمندگان را ثبت کند، اما نمیتواند عمق آن ها را بفهمد. نمیتواند بفهمد که چگونه در دل محاصره، ایمان را چون شمشیری از نور برکشیدند، یا چگونه در میان تهدیدها، آرام و استوار ماندند.
شهیدان از آن مردانی هستند که در سکوت جنگیدند؛ مردانی که جسمشان زندان و قفسی برای روحشان بود، آنها می دانستند که بعد از شهادت از درون زاده میشوند. در پرتو همان سخن شهید سوداگر، درمییابیم که هیچ مورخی نمیتواند بنویسد چگونه این مردان، در برابر مرگ لبخند زدند. چون آنچه آنان داشتند، از جنس عشق بود. تاریخ میتواند بگوید که آنها شهید شدند ، اما نمیتواند بنویسد که چگونه خونشان در رگهای یک کشور جاری شد.
شهید احمد سوداگر میگفت تاریخ ناتوان است از فهم روح مجاهدان؛ و امروز، این حقیقت در چهرهی همگی رزمندگان و شهدا همچون نصرالله تکرار میشود. چون همانگونه که شهید حاج احمد سوداگر گفت، این مردان در قاب تاریخ نمیگنجند — آنان خود، معنای تاریخاند.
